پس از آنکه ارزیابیهای اولیه مانند مشاهده مستقیم و مصاحبه رشدی، وجود ویژگیهای اوتیسم را تایید کردند، سوال مهم بعدی برای والدین و متخصصان اغلب این است: «این ویژگیها چقدر شدید هستند؟» درک شدت علائم نه تنها به روشن شدن تشخیص کمک میکند، بلکه نقشه راهی برای تعیین نوع و میزان حمایتهای مورد نیاز فرد فراهم میآورد. «مقیاس درجهبندی اوتیسم در کودکی – ویرایش دوم» یا CARS-2، یکی از معتبرترین ابزارها برای پاسخ به همین سوال است. این مقیاس به متخصصان کمک میکند تا یک پروفایل رفتاری۲ از فرد ترسیم کرده و شدت علائم را در یک طیف مشخص کنند.
CARS-2 چیست؟ ابزاری برای سنجش شدت اوتیسم
مقیاس درجهبندی اوتیسم در کودکی (Childhood Autism Rating Scale, Second Edition) یا CARS-2، یک مقیاس درجهبندی۱ استاندارد است که به متخصصان بالینی کمک میکند تا حضور و شدت علائم اوتیسم را در افراد ۲ سال به بالا ارزیابی کنند. این ابزار بر اساس مشاهدات مستقیم متخصص از فرد و همچنین اطلاعاتی که از والدین، معلمان و سایر مراقبان جمعآوری میشود، تکمیل میگردد. هدف اصلی CARS-2، تمایز افراد در طیف اوتیسم از افرادی با سایر اختلالات رشدی و همچنین تعیین سطح شدت علائم (از خفیف تا شدید) است.
دو نسخه برای پوشش کل طیف
یکی از ویژگیهای مهم CARS-2، ارائه دو فرم مجزا برای ارزیابی دقیقتر افراد مختلف در طیف است:
- فرم استاندارد (CARS2-ST): این فرم برای افراد زیر ۶ سال یا افرادی با مشکلات ارتباطی قابل توجه و سطح هوش پایینتر از متوسط طراحی شده است.
- فرم عملکرد بالا (CARS2-HF): این فرم برای افراد ۶ سال به بالا که کلام روان دارند و سطح هوش آنها متوسط یا بالاتر است، استفاده میشود. این نسخه به ویژگیهای ظریفتر اوتیسم در افرادی که ممکن است در نگاه اول چالشهای کمتری نشان دهند، حساستر است.
این تفکیک به متخصص اجازه میدهد تا ارزیابی را متناسب با سن و سطح عملکرد فرد تنظیم کرده و به نتایج دقیقتری دست یابد.
CARS-2 چه حوزههایی را ارزیابی میکند؟
این مقیاس ۱۵ حوزه عملکردی را پوشش میدهد که مستقیماً از معیارهای تشخیصی اوتیسم الهام گرفته شدهاند. متخصص برای هر یک از این حوزهها، رفتار فرد را بر روی یک مقیاس ۴ درجهای رتبهبندی میکند که از «در محدوده طبیعی» تا «به شدت غیرطبیعی» متغیر است. این ۱۵ حوزه عبارتند از:
- ارتباط با دیگران
- تقلید (کلامی و غیرکلامی)
- پاسخ هیجانی
- استفاده از بدن
- استفاده از اشیاء
- سازگاری با تغییر
- پاسخ دیداری
- پاسخ شنیداری
- پاسخ و استفاده از حواس چشایی، بویایی و لامسه
- ترس یا عصبی بودن
- ارتباط کلامی
- ارتباط غیرکلامی
- سطح فعالیت
- سطح و ثبات پاسخدهی هوشی
- برداشت کلی متخصص
مجموع نمرات این ۱۵ آیتم، نمره کل فرد را مشخص میکند که بر اساس آن، سطح شدت علائم تعیین میشود.
تفسیر نمرات CARS-2: فراتر از یک عدد
نمره نهایی در CARS-2 فرد را در یکی از سه دسته قرار میدهد: «بدون اوتیسم»، «اوتیسم خفیف تا متوسط» و «اوتیسم شدید». درک صحیح این دستهبندیها برای والدین بسیار مهم است:
- بدون اوتیسم (Minimal-to-No Symptoms): نمره فرد در محدودهای است که نشان میدهد ویژگیهای مشاهدهشده، با معیارهای اوتیسم همخوانی ندارند.
- اوتیسم خفیف تا متوسط (Mild-to-Moderate): فرد تعدادی از علائم اوتیسم را با شدت متوسط نشان میدهد. این افراد به حمایت نیاز دارند، اما ممکن است بتوانند در محیطهای آموزشی عادی با پشتیبانی مناسب، عملکرد خوبی داشته باشند.
- اوتیسم شدید (Severe): فرد علائم متعدد و بارزی از اوتیسم را نشان میدهد که به طور قابل توجهی بر عملکرد روزمره او تأثیر میگذارد. این افراد معمولاً به حمایتهای ساختاریافته، فشرده و گستردهتری نیاز دارند.
باید تاکید کرد که این برچسبها به معنای «خوب» یا «بد» بودن نیستند. یک نمره «شدید» به معنای ناامیدی نیست، بلکه چراغ راهنمایی است که نشان میدهد باید منابع و حمایتهای بیشتری برای فرد فراهم شود. هدف از این درجهبندی، برنامهریزی درمانی۳ و آموزشی مؤثر و متناسب با نیازهای فرد است.
نقش CARS-2 در یک ارزیابی جامع
CARS-2 یک ابزار قدرتمند است، اما نباید به تنهایی برای تشخیص اوتیسم استفاده شود. این مقیاس، بخشی از یک پازل بزرگتر است و اطلاعات آن زمانی ارزشمند است که در کنار سایر ابزارهای تشخیصی تفسیر شود:
- تکمیل ADOS-2 و ADI-R: در حالی که ADOS-2 و ADI-R به تشخیص کیفی کمک میکنند، CARS-2 یک بعد کمی (شدت) به آن اضافه میکند.
- مقایسه با سایر مقیاسها: نتایج CARS-2 میتواند در کنار مقیاسهای دیگری مانند SRS-2 (که عملکرد اجتماعی را میسنجد) و GARS-3 (یک ابزار غربالگری و درجهبندی دیگر) قرار گیرد تا یک دید جامع از نقاط قوت و چالشهای فرد به دست آید.
- راهنمایی برای مداخلات: نتایج CARS-2 به متخصصان کمک میکند تا اهداف درمانی را اولویتبندی کنند. برای مثال، اگر کودکی در آیتم «سازگاری با تغییر» نمره بالایی بگیرد، مداخلات مربوط به افزایش انعطافپذیری در اولویت قرار میگیرند.
بنابراین، CARS-2 یک ابزار درجهبندی است که به تشخیص عمق میبخشد و مسیر را برای حمایتهای عملی هموارتر میکند.
جمعبندی
مقیاس درجهبندی اوتیسم در کودکی (CARS-2) ابزاری حیاتی برای ارزیابی شدت علائم اوتیسم است. این مقیاس با بررسی ۱۵ حوزه کلیدی رفتاری و ارائه دو فرم استاندارد و عملکرد بالا، به متخصصان کمک میکند تا یک پروفایل دقیق از نیازهای فرد ترسیم کنند. نمرات حاصل از CARS-2 که شدت علائم را در سه سطح (بدون اوتیسم، خفیف-متوسط، و شدید) طبقهبندی میکند، نباید به عنوان برچسبی برای قضاوت فرد تلقی شود، بلکه راهنمایی عملی برای برنامهریزی مداخلات آموزشی و درمانی است. استفاده از این ابزار در کنار سایر روشهای ارزیابی جامع، به درک عمیقتر و ارائه حمایت مؤثرتر به افراد در طیف اوتیسم منجر میشود.
دعوت به مشاوره و خودشناسی: وقتی میخواهید شدت نیازهای فرزندتان را بهتر درک کنید
مواجهه با کلماتی مانند «شدید» یا «خفیف» در گزارش ارزیابی فرزندتان میتواند نگرانکننده و گیجکننده باشد. درک اینکه این اصطلاحات در عمل به چه معنا هستند و چگونه به یک برنامه حمایتی مؤثر تبدیل میشوند، نیازمند راهنمایی تخصصی است. اگر در این مورد سوالی دارید یا میخواهید نتایج ارزیابیها را بهتر درک کنید، متخصصان ما در کلینیک تسکین روان آمادهاند تا در این مسیر کنار شما باشند.
تماس با تسکین روان برای رزرو وقت مشاورهبرای دریافت مشاوره در زمینه تفسیر نتایج ارزیابیها و برنامهریزی مداخلات درمانی، میتوانید با ما تماس بگیرید.
دعوت به تعامل: تجربه شما از درک شدت علائم چیست؟
درک اینکه اوتیسم یک طیف است و شدت آن در افراد مختلف متفاوت است، یکی از جنبههای مهم این مسیر است. اگر شما تجربهای در زمینه درک نیازهای فرزندتان بر اساس شدت علائم دارید یا این موضوع برایتان سوالبرانگیز بوده است، میتوانید دیدگاه خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید. تجربیات شما میتواند برای دیگر خانوادهها الهامبخش باشد.
سوالات متداول
مقیاس CARS-2 چیست و هدف اصلی آن کدام است؟
CARS-2 یک مقیاس درجهبندی است که برای ارزیابی شدت علائم اوتیسم در کودکان و نوجوانان طراحی شده است. هدف اصلی آن، تمایز بین سطوح مختلف شدت (خفیف-متوسط و شدید) و کمک به برنامهریزی مداخلات درمانی و آموزشی است.
آیا CARS-2 به تنهایی میتواند اوتیسم را تشخیص دهد؟
خیر. CARS-2 یک ابزار تشخیصی نیست، بلکه یک مقیاس درجهبندی شدت است. تشخیص نهایی اوتیسم باید توسط یک تیم متخصص و با استفاده از مجموعهای از ابزارها، از جمله مشاهده مستقیم (مانند ADOS-2)، مصاحبه رشدی (مانند ADI-R) و ارزیابی بالینی جامع انجام شود.
نمرات «خفیف»، «متوسط» یا «شدید» در CARS-2 به چه معناست؟
این برچسبها به معنای «خوب» یا «بد» بودن نیستند، بلکه میزان و نوع حمایت مورد نیاز فرد را نشان میدهند. نمره «شدید» به معنای نیاز به حمایتهای ساختاریافته و گستردهتر است، در حالی که نمره «خفیف-متوسط» ممکن است به حمایتهای متمرکزتر و کمتری نیاز داشته باشد. هدف، درک نیازهاست نه قضاوت.
چه کسی مقیاس CARS-2 را تکمیل میکند؟
این مقیاس توسط یک متخصص بالینی (مانند روانشناس یا روانپزشک) که در زمینه اوتیسم تجربه دارد، تکمیل میشود. متخصص اطلاعات خود را از طریق مشاهده مستقیم کودک و همچنین مصاحبه با والدین، معلمان و سایر مراقبان به دست میآورد.
واژهنامه
- مقیاس درجهبندی (Rating Scale): ابزاری استاندارد که برای ارزیابی کمی یک ویژگی یا رفتار خاص (مانند شدت یک علامت) بر اساس مجموعهای از معیارها و نمرات از پیش تعیینشده استفاده میشود.
- پروفایل رفتاری (Behavioral Profile): یک توصیف جامع از الگوهای رفتاری، نقاط قوت و چالشهای یک فرد که از طریق جمعآوری اطلاعات از منابع مختلف (مانند آزمونها، مشاهدات و مصاحبهها) به دست میآید.
- برنامهریزی درمانی (Treatment Planning): فرآیندی سیستماتیک که در آن متخصصان بر اساس نتایج ارزیابیها، اهداف درمانی مشخصی را تعیین کرده و راهبردهای لازم برای رسیدن به آن اهداف را طراحی میکنند.
منابع
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.).
- Perry, A., & Freeman, N. L. (2015). The Childhood Autism Rating Scale (CARS). In: Volkmar, F.R. (eds) Encyclopedia of Autism Spectrum Disorders. Springer, New York, NY.
- Schopler, E., Van Bourgondien, M. E., Wellman, G. J., & Love, S. R. (2010). Childhood Autism Rating Scale, Second Edition (CARS2). Western Psychological Services.
این مطلب جایگزین تشخیص یا درمان حرفهای نیست.
برای تصمیمهای پزشکی با متخصص مشورت کنید.
